Menu

Zhuri, ky djep i arsimit e i burrërisë

User Rating:  / 1
PoorBest 

Zhuri

Të ndalesh e të kthehesh andej nga i ke rrënjët është një gjë e qëlluar që shumëkush duhet ta bëjë. Edhe ti kujtosh ata njerëz qe dhanë më të shtrenjtat e tyre që kishin e duke u "shkrirë" si qiriu, disa me pend e disa me armë, jo rrallë duhet të ndodhë.

Kështu, të flasësh drejt e mirë për njerzit e tu, po i bika me qenë lokalistë !! Ç'të bësh, i tillë parapëlqej të jem. Me njohurit e mija, me disa dorëshkrime e fakte si dhe me disa të tjera të treguara nga tjerët, e vrejta se për fat të mirë, Prizreni e paska pasur gjithmonë përkrah një vend nga i cili dolën e bënë krenar me të arriturat e tyre, pra fshatin më të madhe në Kosovë, Zhurin. Ky fshat ku në vete ngërthen traditën e fortësisë dhe është një sinonim i bashkuar i burrërisë e i arsimit dhe i luftës e i trimërisë.

Ndoshta ky gur, nga i cili rrjedh edhe emri i fshatit ZHUR (për herë të parë emri ZHUR përmendet në vitin 1331, e pohon M. Shuflaj) po i bëka burra të fortë e burra të armës. Në historinë moderrne kryesisht bien në sy fillimvitet e shekullit XX, kur qështja kombëtare ishte pik kyqe e ngjarjeve të asokohshme. Ndër datat e rëndësishme të kësaj kohe veqohen Betejat e vitit 1912-1915, ku bie në sy Beteja e Lumës dhe Beteja e përgjakshme ne "Qafë të Zhurit", pasiqë populli shqiptarë dihet kurrë nuk patë qetësi nga armiku sllav.

Prirës i forcave lumjane ishte Hasan Prishtina, i cili u ndihmua edhe nga luftëtarët zhurjan, ku kishte qenë në konak për mëse 6 muaj. Beteja që u zhvillua në "Qafën e Zhurit" i shkaktoi humbje të mëdha armikut serb, ku ata iu kundërvun duke masakruar dhjetra burra të këtij lokaliteti, për qellim hakmarrje e futje frike në popullat. Por shkau nuk e dinte se nuk frgiohen zhurjant zemërluana, të rritur përgjatë maleve të vjetra e përreth luginës së Drinit.

Trupat ushtarake serbe e dinin se pa "përuljen e Lumës" dhe zotërimin e brigjeve të Drinit nuk mund të realizoheshin planet strategjike të proklamuara nga qeveria serbe e Nikolla Pashiqit. Ata kërkuan zbatimin e një marreveshje për dorëzimin e Isa Boletinit me bashkëpuntor, dorëzimin e armëve e kërkesa për bashkëpunim. Por lumjanët kurrë nuk iu janë bërë servil e mik as Turkut e as Shkaut, e si rrjedhim forcat serbe desh e bënë kërdin kundër popullatës së kësaj krahine.

Shumë telegrame nga personalitete të shumta vendase e ndërkombetare bien në sy asokohe, ku tregojnë për triumfin e arritur ndaj batalionëve serbo-sllave. Veqohet letra e nënkonsullit anglez në Shkup, ku thotë se "Serbia ka humbur në Lumë tetë batalione".

Gjatë kësaj kohe popullata zhurjane nga frika e ndonjë masakre, për ca kohë qëndroi në Shqipëri, ku thuhet afro 6 muaj.
Mirëpo, pas këtyre betejave të pergjakshme, Zhuri filloi lulëzimin e zhvillimit ekonomik e kulturor, duke mos u lënë anash as ai arsimor.

Sipas gazetës "Posta e Shqipnisë" nr. 82 të datës 19.09.1917, Zhuri ishte një vend i hieshëm, me shumë shtëpi, me një rrugë në mes, ku dy herë në javë bëhet treg, ku mblidhet një popull i madh me shit e me ble. Në Zhur në këtë kohë kishte lulëzuar tregtia, ku vlerësohet se Zhuri kishte afro 100 dyqane. Zhuri ishte i lidhur me qytetin e Ferizajit me anë të një treni miniaturial. Në Zhur gjatë kësaj kohe kishte edhe një shtypshkronjë për shtypjen e monedhës dhe ishte hapur një mësonjëtore ku nxënësit mësonin në gjuhën shqipe (1917).

Që nga kjo kohë e deri në vitet e pas Luftës së Dytë Botërore, Zhuri kishte pasur një regres në zhvillimin ekonomik, por jo edhe në atë kombëtar. Shteti komunist sllav ushtrone presion dhe dhunë të tërbuar ndaj këtij fshati, që gjithmonë u shqua si prirë i ngjarjeve për qështjen kombëtare. Kësaj kohe ata ushtruan terror ndaj popullatës zhurjane, sidomos me rastin e aksionit të mbledhjes së armëve. Shumë njerëz u detyruan të emigronin në shtetet e jashtme perëndimore.

Edhe pse në varfëri të skajshme Zhuri kurrë nuk iu dorezua armikut dhe si hapin më të mirë që e ndërmorri kundër këtij pushtuesi, ishte arsimimi. Nga këtu dolën personalitete të shumta të shkencës e dijes, ku veqohen Akademik Prof. Dr. Eshref Ademaj (për të arriturat shkencore, të cilat kanë patur ndikim në shoqërin tone, është nominuar dhe ka hyrë në Edicionin e Pesë mijë personalitete në Botë, më 1995), Akademik Prof. Dr. Latif Susuri, Prof. Dr. Imri Badallaj, Prof. Dr. Hamdi Ajazaj, Prof.Dr. Sinan Ademaj, e shumë shumë personalitete të tjera të shkencës, kulturës, sportit që e bëjnë jo vetëm Zhurin por edhe rrethinën krenar, me të arriturat e tyre. Në këtë mënyrë përmes relacionit të njerëzve intelektual dhe burrave trima, Zhuri pati fuqi për ti dalut kundër pushtuesit, ku veqohen protestat dhe demonstrata antikomuniste, në vitet 1945, 1968, 1981, 1989 etj.

Ruajtja e traditave, zakoneve e dokeve, bënë që zhurjanët mos ta harrojnë amanetin e të parëve. Me qëllim të ruajtjes së vlerave kulturore e kombëtare, Zhuri krenohet me njërin ndër ansamblet më të vjetra jo vetëm në Kosovë por edhe më gjerë, Ansamblin e Këngëve dhe Valleve "Emin Duraku" (1949).

Pas viteve '81 dhe kryesisht pas ndalimit të shkollës shqipe të vitit 1989, si në shumë treva tjera të Kosovës edhe në Zhur u organizuan demonstratat e fuqishme në mbrojtje të suprimimit të autonomisë së Kosovës. 28 Marsi 1989, datë e cila nuk shkoqet nga memorja e popullatës, për terrorin e ushtruar dhe vrasjet ndaj këtij lokaliteti.

Në vitet 1990-99, Zhuri u angazhua fuqishëm në mbrojtje të territorit të Republikës së Kosoves dhe në mbrotje nga "Projekti Naqertania", i cili tani po vihej në funksion ndaj popullatës shqipëtare, nga regjimi i egër e fashist, serbo-sllav.

Ballë, bashkë me popullatën civile dhe me UÇK (Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës), iu doli Komandati i Zonës Operative të Pashtriëkut, Remzi Ademaj – Komandant Petrit Kodra, ky njeri që ishte bashkpunëtor i ngushtë i Jusuf e Bardhosh Gërvalles dhe i Kadri Zekës.

Pas dëmeve të medha në luftën e fundit të viteve 1990-99, si në aspektin ekonomik e te dëmëve materiale dhe humbjeve në popullatën civile, Zhuri ka filluar të rimëkëmbet dhe të ketë një zhvillim të mirë, me ndërtimin e godines së re shkollore, ambulancë, sheshit dhe investime në infrastrukturë, ku e bëjnë një fshat shembull per rajonin.

Përfaqësimi dhe roli i zhurjanëve në udheheqje nëpër insitucionet lokale e qeveritare, pas luftës së fundit është i vogël .Edhe pse me personalitete të shumta dhe njerëz të intelektit, Zhuri ende nuk e ka përfaqësimin e merituar, për kontributin dhe qëndresën gjatë shekujve, sidomos në shekullin e fundit.

Andaj , mendimin me mua besoj e ndajnë edhe shumë të tjerë, se "ata që se dinë nga vijn, ata nuk e dinë as nga shkojnë". Andaj për të arriturat individuale që kemi në jetë, patjetër që duhet t'ia kushtojmë atij vendit nga i cili i kemi rrënjet sepse kuptohet, "Guri peshon rendë, vetëm në vend të vetë.."

Autor: Albrim (Salajdin) Badallaj
Kryetar i USSH-së (Unioni i Studentëve Shqiptarë)

 



Komento artikullin!


Security code
Fresko kodin e sigurisë!

Autor të ndryshëm